Liberty Park kan overal zijn

Toen de bezetters van Zuccotti Park – alias Liberty Square – in de donkerte van de nacht van 15 november uiteengedreven werden en als opdringerige journalisten door de flikken aan de kant geschoven, werd pijnlijk duidelijk dat Michael Bloomberg niet alleen hun burgemeester was, maar waarschijnlijk ook de meest gekende “1%-er” van New York en omstreken.

Daags nadien hield de burgemeester een persconferentie: “Het Eerste Amendement beschermt het spreekrecht. Het geeft geen vrijgeleide om een publieke plaats in te palmen met tenten en slaapzakken.” De burgemeester had eerder al verklaard: “New York is de stad om naartoe te komen en jezelf uit te drukken. Wat er gebeurde in Zuccotti Park was iets anders.” De protesteerders, ging hij verder, hadden het park ingepalmd, “zodat het voor niemand anders nog beschikbaar was.” Ik veronderstel dat elke manifestatie de bezette ruimte “onbeschikbaar voor iemand anders” maakt. En “jezelf uit te drukken”, is anders ook niet wat in het Eerste Amendement staat.


Laten we, zoals de voorzitter van het Amerikaanse Hooggerechtshof Antonin Scala bepleit, naar de eigenlijke tekst gaan kijken. Op één punt had de burgemeester onweerlegbaar gelijk. Het Eerste Amendement beschermt het spreekrecht. Het verbiedt ook “de inperking van… het recht van de bevolking om vreedzaam samen te komen en haar grieven aan de regering kenbaar te maken.” Er kan geen twijfel over bestaan dat de bezetters van Zuccotti Park vreedzaam samenkwamen, en dat hun doelstelling in de brede zin van het woord inderdaad was om hun grieven kenbaar te maken, hoewel sommigen ervan dat niet nog eens expliciet wilden verwoorden, aangezien het feit dat ze samen kwamen in hun buurt al voor zich sprak. De politie was in haar recht om gewelddadige incidenten en andere illegale activiteiten te bestrijden, maar niet om het plein van tenten, slaapzakken en andere persoonlijke bezittingen schoon te vegen. Zelfs een journalist van de New York Times die vond dat de uitdrijving “in zekere zin… verdedigbaar was”, noemde de burgemeester en de ordetroepen “keizerlijk”, wat geen compliment is, zelfs niet in de Keizerlijke Stad.

Maar nu burgemeester Bloomberg zijn collega’s van Oakland, Denver, Potland en Salt Lake City vervoegd heeft als agenten van de verdrijving, blijft de grote vraag, niet alleen voor de occupyers zelf, maar ook voor de bredere concentrische cirkels van sympathisanten en de sociale klassen die door de beweging worden aangesproken: Wat nu? Wat is de relatie tussen het gras (? – turf) en de beweging? Er blijven veel onbeantwoorde vragen en gissingen, maar het is niet zeker dat de uitwijzing per definitie slecht is voor de beweging. Integendeel: het ziet er naar uit dat de uitwijzingen als een trigger gaan werken, om nog meer volk op de been te brengen voor andere manifestaties, ondermeer de acties die op 17 november gepland zijn MoveOn en andere groepen, die niet alleen in Lower Manhattan maar wereldwijd mobiliseren.

Bewegingen verdorren wanneer ze niet evolueren, en ze evolueren wanneer ze leren om intelligent op gebeurtenissen in te spelen en zich aan te passen aan een veranderende omgeving – in dit geval een samenspel van verschillende factoren zoals sympathiserende groepen, politici en de politie. Verschillende bezetters en commentatoren wezen er eigenlijk al op dat “Zuccotti” het moeilijk begon te krijgen om de samenscholingen te beheersen, en dat de situatie met de dag wanordelijker en meer onhandelbaar werd. Hoewel de lokale gemeenschap de bezetting overweldigend steunde, kloeg meer dan één bewoner over het ongedisciplineerde “gedrum” (naar verluid veroorzaakt door enkele drummers die, zelfs nadat de algemene vergadering enkele beperkingen opgelegd had, hun recht opeisten om waar en wanneer dan ook te kunnen drummen – eigenlijk een onbewuste echo van Michael Bloomberg’s la ville, c’est moi).

Sinds 17 september zijn er zoveel bewegingen ontsproten die allemaal onder de noemer Occupy opereren, die allemaal bij elkaar aanleunen in een myriade van protest, dat het onbezonnen werk is om er voorspellingen over te maken. Maar er is een goede kans dat de zich uitbreidende en moeilijk de kop in te drukken beweging in een leerproces zit, en dat ze meer te winnen dan te verliezen had bij het verlaten van het Zuccotti/Liberty kamp.

De stadsplanner Peter Marcuse, die een grote fan is van de beweging, waarschuwde al voor de verafgoding van “Zuccotti Park”. Hij onderscheidt liever 7 nuttige functies van de beweging:

  1. Een confronterende functie, die “de strijd op het territorium van de vijand voert, om hem te confronteren en zijn operaties potentieel te verstoort”. Het territorium van de vijand betekent in ons geval “Wall Street”, waarvoor Zuccotti Park een duidelijk lanceerplatform was.
  2. Een symbolische functie als een zichtbare getuigenis van een ander discours en wereldbeeld.
  3. Een opvoedkundige functie, met debat en uitklaring over wat de 1% en de 99% nu eigenlijk betekent, en hoe de helse breuk tussen die 2 gegroeid is.
  4. Een lijmfunctie, “die een gemeenschap van vertrouwen en engagement creëert, en die gemeenschappelijke objectieven nastreeft.”
  5. Een paraplufunctie, die een ruimte creëert waarin tamelijk verscheidene groepen toch consistent kunnen samenwerken in de uitoefening van hun uiteindelijk consistente en elkaar versterkende doelstellingen. Die ruimte biedt een soort “politieke paraplu”, een organiserende basis voor een continue alliantie en niet enkel een tijdelijke coalitie van de onteigenden en ontevredenen.
  6. Een activerende functie, die anderen inspireert om militanter te worden en scherper gemeenschappelijke doelstellingen en specifieke eisen na te streven, ruimte latend voor wederzijdse discussies tussen verschillende sympathiserende groepen en belangen. Hierbij worden evenementen georganiseerd in steun voor hervormingen die de ultieme veranderingen die Occupy nastreeft, dichterbij brengen.
  7. Een voorbeeldfunctie, die door haar interne organisatie en procedures toont dat een andere vorm van democratie mogelijk is.

Hey, wie heeft ooit gezegd dat het organiseren van sociale bewegingen simpel of dwaas zou zijn?
Marcuse vervolgt te zeggen dat enkel de confronterende functie van de beweging Zuccotti Park als zodanig nodig had, en dan nog. Er moeten ontmoetingsplaatsen zijn waar mensen met verschillende capaciteiten en invalshoeken met elkaar van gedachten wisselen, en in contact blijven met elkaar. Zuccotti had daarvoor een aantal voordelen zoals de nabijheid van Wall Street, maar ook nadelen zoals het beperkte zonlicht: een prominente aanhanger van de beweging noemde het openlijk “het voorgeborchte van de hel”. Er zijn andere publieke plaatsen die even goed symbolische uitstraling hebben. (en eigenlijk was Zuccotti Park toen de bezetting op 17 september begon zelfs niet de eerste keuze, het was plan B.) Zoals Peter Marcuse het omschrijft, “de permanente bezetting van een specifieke plaats, de klok rond, kan leiden tot een aanbidding van die plaats, en de bezetting ervan wordt dan teveel een doel op zich, ten koste van andere acties en fundamentelere doelstellingen waarvoor de bezetting eigenlijk maar een uitvalsbasis zou moeten zijn.”

De “utopische”, socialistische voorbeeldfunctie kan immers op verschillende plaatsen gedijen. Nu de symboliek in de publieke opinie genesteld geraakt is, is één of andere vorm van kamp in de winter waarschijnlijk nog wel zinvol, maar dat “Plein van de Vrijheid (Liberty Square)” kan verplaatst worden; Zuccotti Park heeft geen patent op vrijheid. Het is in elk geval zinloos om te denken dat het leven in een tentenkamp een voorbeeld zou zijn voor de 99%. De 99% heft er integendeel meer nood aan en belang bij dat de beweging tot hen, en voor hen spreekt.

Alle oude vragen blijven prangend. Hoe zit het met eisen, programma’s, platforms? Hoe zal de beweging inspelen op een jaar van verkiezingen? Hoe zal ze omgaan met gewelddadige uitbarstingen? Hoe zal ze zich doorheen de tijd handhaven? Hoe zullen de leiders die zich hebben opgeworpen doorheen de bezettingen, hun vaardigheden cultiveren en aan alle druk kunnen weerstaan die de realiteit op die leiders zal leggen? Dat zijn geen problemen die zomaar gemakkelijk op te lossen zijn, volgens één of andere formule of handboek. Het blijven de essentiële vragen die in het hart van elke beweging kloppen; en het zijn, en blijven, onze zorgen.

Oorspronkelijke Engelstalige teks op salon.com

Vertaling: Fred

 

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s