Wat doet een gated community in Heernis, Gent?

Een zoektocht naar ruimte voor ontmoeting, democratie en solidariteit

Leestijd: 10 minuten

Heernis, sociale geografie

De Heernisbuurt wordt begrensd door de Gentse binnenring die een bocht maakt van het noordoosten naar het zuidoosten, de Visserijvaart in het westen en de Kasteellaan in het noordwesten. Uit cijfers in de buurtmonitor kan je opmaken dat het een dicht bebouwde buurt is met merkelijk meer appartementen dan in de rest van Gent. De bebouwingsgraad is er 36,5%. In de buurt ernaast, Macharius, nochtans meer centraal gelegen, is die duidelijk lager, 31,9%. Heernis, oorspronkelijk een gemene weide, is een van de stadsuitbreidingsgebieden in de 19de eeuw toen de industrialisatie voor een enorme bevolkingsexplosie zorgde. De bevolkingsdichtheid is 10.175/km².

Read More

Advertisements

Sociale Cohesie en Sociale Rechtvaardigheid

 

Social_Cohesion

Buurtwerking moddert maar wat aan

Bureaucratieën zoals de buurtwerkingen zijn er voor zichzelf, ze meten de output van hun werk niet. Vergelijkende analyses per buurt en per wijk ontbreken totaal in Gent. Volgens voormalig directeur Buurtwerking in Gent Lieve De Stoop kan buurtcohesie niet gemeten worden. Ze stelde:

Sociale cohesie is een complex begrip dat vrij eenvoudig gedefinieerd kan worden als de interne bindkracht van een sociaal systeem. Deze definitie toont meteen aan dat het over een systeemgegeven gaat (en dus op zich moeilijk meetbaar is).” (Cahier 4: Werken aan sociale cohesie in Gentse wijken, Jaarverslag 2014, p. 6)

Dat je sociale cohesie wel kan meten is al langer algemeen aanvaard in de sociologie. Sommige concepten zijn onvolledig, dus ideologisch geladen, maar een vrij volledig concept gebruikt voor de Eurobarometer stelt:

“Wij definiëren de sociale cohesie dus als de mate van de sociale saamhorigheid in een territoriaal gedefinieerd geopolitieke entiteit. Sociale cohesie is eerder een kenmerk van het collectief in deze entiteit, dan een kenmerk van individuele leden. Een hechte samenleving wordt gekenmerkt door betrouwbare sociale relaties, een positieve emotionele verbondenheid van haar leden met de entiteit en een uitgesproken focus op het algemeen welzijn. Elk van deze drie domeinen heeft drie dimensies, die afzonderlijk kunnen worden gemeten”.

Ironisch, maar een andere dienst van de stad Gent heeft wel de opdracht gegeven om sociale cohesie te meten. Maar deze laatste metingen zijn verschrikkelijk onvolledig en onvoldoende gedetailleerd. Zo worden de opdrachtgevers van de studie misleid. Goe bezig denken die dan. Totaal niet dus. Aanvaarding van diversiteit, perceptie van fairness, respect voor sociale regels, burgerparticipatie en vertrouwen in instellingen werden er niet in meegenomen. Maar eventjes 5 van de 9 dimensies ontbreken. (Verhasselt et al., 2013) De “Social Cohesion Radar” van de Bertelsmann Stiftung meet die wel in opdracht van de EU.

Het rapport ‘Gent in cijfers, 2013’ houdt het bij een sterk vereenvoudigde definitie:

“Sociale cohesie of sociale samenhang gaat gepaard met participatie in het groepsleven, gedeelde waarden en normen, en onderling vertrouwen.” (Verhasselt et al., 2013, p. 27)

De Europese barometer vertrekt van drie domeinen: (1) sociale relaties, (2) verbondenheid en (3) focus op het algemeen belang die elk opgesplitst worden in drie indicatoren. In het Gentse onderzoek vinden we maar vijf indicatoren die daar enigszins mee overeenstemmen terug. Als het Gentse onderzoek dan als titel draagt: “De sociale cohesie is niet verdwenen”, dan moet dit met de nodige reserves bekeken worden

Hieronder een vergelijkende tabel en een overzicht van de Eurobarometer voor sociale cohesie voor België.

Eurobarometer Gent in cijfers
1.1 Sociale netwerken Contacten in de buurt
1.2 Vertrouwen in mensen Vertrouwen in de medemens
1.3 Aanvaarding van diversiteit
2.1 Identificatie Mate van buurtbinding
2.2 Vertrouwen in instellingen
2.3 Perceptie van fairness
3.1 Solidariteit en hulpvaardigheid Vrijwillige inzet in de buurt en lidmaatschap van verenigingen
3.2 Respect voor sociale regels
3.3 Burgerparticipatie

De pijnpunten van de sociale cohesie vandaag

In het rapport ‘Gent in cijfers’ lezen we dat het aantal Gentenaars dat nooit contact heeft met zijn buren gedaald is tegenover 2006, dat voor zeven op de tien Gentenaars het vertrouwen in de buren meevalt, maar dat het vrijwilligerswerk binnen een vereniging tegenover 2005 gedaald is van 50% tot 40%. De onderzoekers merken daarbij op:

“De wijze waarop mensen zich willen inzetten is tegelijk aan het veranderen. Hun inzet zal vooral kortstondig zijn, afgebakend naar inhoud en gericht op de directe leefomgeving. Hoe kleiner het schaalniveau, hoe groter de bereidheid om zich in te zetten.” (Verhasselt et al., 2013, p. 28)

Maar ze maken ook enkele belangrijke kanttekeningen:

“Bij mensen die niet-Belg zijn of van wie hun ouders niet-Belg zijn heeft een groter aandeel nooit contact met de buren. Dit geldt ook bij mindervaliden en ongeschoolde arbeid(st)ers. Het sociaal contact is eveneens opvallend lager bij sociale huurders en ouderen.”

en

“Vooral niet-Belgen en personen van wie hun ouders niet-Belg zijn, ongeschoolde arbeid(st)ers en respondenten die hun levensomstandigheden als minder goed ervaren vragen meer burencontact.”(Op. Cit. p.27)

Doordat ‘acceptatie van diversiteit’ op zich niet werd onderzocht kan een veel positiever beeld worden opgehangen van de sociale cohesie in Gent dan die in werkelijkheid is. Het moet gezegd worden dat het stadsbestuur van Gent inspanningen doet op het vlak van diversiteit maar toch ontsnapt het ook niet aan de negatieve Belgische tendens waar ‘acceptatie van diversiteit’ een duik neemt sedert 2004.
Nochtans is dit meer dan ooit een cruciaal gegeven. Hedendaagse sociologen als Klaus Boehnke en Stephan Vopel stellen:

“Moderne samenlevingen zijn niet gebaseerd op solidariteit die voortvloeit uit de uniformiteit, maar op solidariteit die wortelt in diversiteit en onderlinge afhankelijkheid” (…) “Daarom hebben ze een inclusieve vorm van sociale cohesie nodig die niet alleen een veelheid van levensstijlen en identiteiten accepteert, maar deze veelheid beschouwt als een sterkte.2” (Klaus Boehnke en Stephan Vopel, 2013, p. 1)

Eigenaardig genoeg geven de Gentse onderzoekers dit ook toe op het einde van hun rapport schrijven ze:

“De theoretici wijzen erop dat deze zachte structuur aan het transformeren is. Vooral in steden maken niet langer de ‘gedeelde normen en waarden’ dé basis uit van de sociale cohesie. Een algemene individualiseringtendens, de groeiende (etnische) diversiteit én toenemende sociale onrechtvaardigheid zorgen ervoor dat deze gedeelde normen en waarden geleidelijk verbrokkelen. Al blijft het moeilijk te becijferen, toch lijkt de sociale cohesie niet te verdwijnen. Het ‘wij’-denken moet in de steden als het ware heruitgevonden worden.

Vertaald naar Gent, en de eerder geschetste tweedeling ‘19de-eeuwse gordel’ en ‘Gent Rand’ indachtig, zal deze nieuwe lijm in eerste instantie nodig zijn waar diversiteit het grootst is: in de 19de-eeuwse gordelwijken. De nieuwe basis hiervoor zou kunnen gevonden worden in ‘plaats’: mensen hoeven niets gemeenschappelijks meer te hebben om een gemeenschappelijk project of om solidariteit te ontwikkelen, behalve de plaats waar ze wonen of die ze gebruiken. ‘Plaats’ is de plek waar ‘ontmoeten’ gebeurt, op de werkplek, aan de schoolpoort, op straat,…”

In het Gentse onderzoek is ook niets terug te vinden over de burgerparticipatie of perceptie van fairness. Deze blinde vlek is een ernstige handicap voor een beleid dat sociale cohesie nastreeft zoals we verder zullen zien.

De determinanten van sociale cohesie

Algemene welvaart van een land is in alle geval positief gecorreleerd met sociale cohesie maar dit is niet het enige verband (Dragolov et al, 2013b, p.40-41). Ook de Human Development Index is positief gecorreleerd met sociale cohesie.

En zoals Wilkinson en Picket aangaven in “The Spirit Level” is inkomensongelijkheid, de GINI coëfficiënt negatief gecorreleerd met sociale verbondenheid. Economische innovatie en infrastructuur voor informatie en communicatietechnologie lijken, tegen alle verwachtingen in misschien, een positieve invloed te hebben op sociale cohesie (Op. Cit., p42). Hetzelfde geldt voor migratie waar zeker geen negatieve invloed op sociale cohesie kon gemeten worden (Op. Cit., p. 44-45). Het veel aangehaalde verlies van waarden door de teloorgang van religie heeft ook al geen invloed op sociale cohesie.

Dit onderzoek weerlegt enkele wijdverspreide misvattingen over sociale cohesie en onderstreept het belang van economische en intellectuele ontwikkeling en sociale rechtvaardigheid.Het gewenste “trickle down” effect bij het aantrekken van privaat kapitaal voor stadsvernieuwing in de 19de eeuwse gordel heeft meestal averechts gewerkt. Het is zeer de vraag of deze tegemoet komen aan de verzuchtingen waarvan we de neerslag lazen in ‘Gent in Cijfers, 2013’ en waarbij door de lagere klassen en kansengroepen een tekort aan sociale cohesie wordt aangekaart (Verhasselt et al., 2013, p. 27-28).

 

Geraadpleegde bronnen

Bertelsmann Stiftung, “Social Cohesion Radar, Belgium” (2013), online http://www.gesellschaftlicher-zusammenhalt.de/en/ergebnisse-international/belgien/

Boehnke, Klaus en Stephan Vopel (2013) “Social Cohesion Radar Measuring Common Ground” , Bertelsmann Foundation, online http://www.gesellschaftlicher-zusammenhalt.de/fileadmin/Inhalte/Downloads_Infomaterialien/Findings_UK_Social%20Cohesion.pdf

Coenen, Ad, Bart Van de Putte, (2014), Is gentrificatie meetbaar ?, Vakgroep Sociologie Universiteit Gent

Dragolov, Georgi, Zsófi a Ignácz, Jan Lorenz, Jan Delhey & Klaus Boehnke (2013a) “Social Cohesion Radar, Measuring Common Ground, An International Comparison of Social Cohesion”, Bertelsmann Stiftung, Gütersloh, online http://www.gesellschaftlicher-zusammenhalt.de/fileadmin/Inhalte/Downloads_Sozialer%20Zusammenhalt/Radar_InternationalerVergleich_web_en.pdf

Dragolov, Georgi, Zsófi a Ignácz, Jan Lorenz, Jan Delhey & Klaus Boehnke (2013b) “Social Cohesion Radar, Measuring Common Ground, An International Comparison of Social Cohesion Methods Report”, Bertelsmann Stiftung, Gütersloh, online http://www.gesellschaftlicher-zusammenhalt.de/fileadmin/Inhalte/Downloads_Daten-Methoden/Methods_Report_SCR_Internationala.pdf

Van Bouchaute, Bart (2012) “Gentrificatie als Strategie van Stadsvernieuwing? Case: Gentse stadsvernieuwing in de 19de eeuwse gordel 2000-2012”, Masterproef Politieke Wetenschappen, afstudeerrichting Nationale Politiek, online http://lib.ugent.be/fulltxt/RUG01/001/895/162/RUG01-001895162_2012_0001_AC.pdf
Verhasselt, Els, Annelies Van Steenberge, Els Bauwens en Eric Dirikx, (2013), ‘Gent in cijfers, een omgevingsanalyse‘, FOD Economie, K.M.O., Middenstand en Energie, (Stad Gent – Data-Analyse & GIS, Strategie & Coördinatie), online http://statbel.fgov.be/nl/binaries/1801_nl%20gent_en_gentgebruikers_digitaal_tcm325-244558.pdf

Voetnoten

1 Mijn vertaling van: “We, thus, define social cohesion as the extent of social togetherness in a territorially defined geo-political entity. Social cohesion is a characteristic of the collective, residing in this entity, rather than of individual members. A cohesive society can be characterized by reliable social relations, a positive emotional connectedness of its members to the entity and a pronounced focus on the common good. Each of these three domains unfolds in three dimensions, which can be measured separately.

2 Mijn vertaling van: “Modern societies are based not on solidarity rooted in similarity, but on solidarity rooted in diversity and mutual interdependence” (…) “Therefore they need an inclusive form of social cohesion that not only accepts a multitude of lifestyles and indentities, but views them as a strength.”

3 Zie voor de samenstelling van de bevolking van Macharius het onderzoek van Van Bart Van Bouchaute, p. 137.

4 Noteer dat dit niet altijd en overal dezelfde invloed heeft gehad. Van Bouchaute vermeldt ook factoren die de gentrificatie afgeremd hebben. Zie Van Bouchaute p. 96.

 

Wat als activering de-activering wordt?

Media TestBed

In dit laatste artikel in een reeks van drie over armoede en mensen met financiële problemen komen drie vragen aan bod. Waarom is ondanks het activeringsbeleid sedert de jaren negentig de armoede niet afgenomen? Waarom werkt die activering niet? En als laatste waarom werklozen en mensen met financiële problemen dan toch nog door iedereen verguist worden als blijkt dat het activeringsbeleid van de regeringen werkt als een tang op een varken.

robot-factory-img Niets is wat het lijkt

Twee maten en twee gewichten

Het wettelijk kader van de Collectieve Schuldregeling behandelt mensen als bedrijven in faling maar in tegenstelling tot bedrijven worden ze wel voor de volle 100% aansprakelijk gesteld, wat niet het geval is bij nv’s, bvba’ en cvba’s.

Mensen degraderen tot hun boekhoudkundige waarde is wel bijzonder cynisch als je weet dat wie 850 € kan neertellen voor notariskosten en expertkosten, en een Besloten Vennootschap met Beperkte Aansprakelijkheid kan oprichten…

View original post 2,533 more words

Eigen schuld, dikke bult?

Media TestBed

Eigen schuld, dikke bult. Dat is zowat het uitgangspunt van de politiek tegenover mensen met financiële problemen. Maar klopt dit wel en wat is het economisch belang van overbesteding door de armsten onder de bevolking. De banken crisis hebben ze alvast niet veroorzaakt, wel zijn ze er het eerste slachtoffer van.

Volgens het Vlaams Centrum voor Schuldenlast ontvingen in 2013 65.894 Vlaamse gezinnen ondersteuning bij het beheer van hun budget en/of bij de afbetaling van hun schulden. Daarvan zaten er 54.559 niet in collectieve schuldenregeling en 11.335 wel (Vlaams Centrum Schuldenlast, Cijfer- en profielgegevens van de Vlaamse huishoudens in budget- en schuldhulpverlening anno 2013, VSC_2013, p. 7)

post_no_bills

Een collectieve schuldenregeling is een gerechtelijke procedure voor structurele schuldproblemen die je moet aanvragen met een verzoekschrift bij de arbeidsrechtbank. Deze stelt een schuldbemiddelaar aan en deze laatste probeert dan een minnelijke overeenkomst te bereiken met jouw schudleideisers over een afbetalingsplan. Als…

View original post 1,629 more words